Phường Buôn Ma Thuột hỗ trợ gìn giữ bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng trong đời sống đương đại
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng phát triển, phường Buôn Ma Thuột vẫn bền bỉ gìn giữ những thanh âm đại ngàn, đưa tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng. Từ sự quan tâm của chính quyền đến nỗ lực trao truyền của nghệ nhân, việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng đang được địa phương triển khai bằng nhiều cách làm thiết thực, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Tây Nguyên ngay trong lòng đô thị hiện đại.
Bằng nhiều cách làm thiết thực, phường Buôn Ma Thuột đã triển khai hiệu quả công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Tây Nguyên ngay trong lòng đô thị hiện đại.
Không gian văn hóa cồng chiêng không chỉ là một loại hình sinh hoạt văn hóa truyền thống, mà còn là nơi kết tinh lịch sử, tín ngưỡng, phong tục, đời sống tinh thần và bản sắc của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Tại phường Buôn Ma Thuột, nơi các buôn làng đan xen trong không gian đô thị, việc gìn giữ tiếng chiêng, vòng xoang không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn di sản, mà còn là cách để kết nối các thế hệ, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và giữ gìn hồn cốt văn hóa địa phương.
Thời gian qua, nhiều lớp truyền dạy đánh chiêng, múa xoang đã được tổ chức tại các buôn trên địa bàn phường, thu hút sự tham gia của đông đảo thanh thiếu niên, nhi đồng. Từ những buổi học đầu tiên còn nhiều bỡ ngỡ, các em dần làm quen với cách cầm chiêng, giữ nhịp, phối hợp trong đội hình, đồng thời hiểu thêm ý nghĩa của từng bài chiêng, từng vòng xoang trong lễ hội và đời sống cộng đồng. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa, văn nghệ đơn thuần, mà còn là giải pháp thiết thực để ngăn nguy cơ mai một di sản trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều tác động.
Điểm đáng quý là trong hành trình gìn giữ ấy, nghệ nhân vẫn là những người “giữ lửa” bền bỉ nhất. Với tâm huyết và trách nhiệm với cộng đồng, nhiều nghệ nhân đã trực tiếp đứng lớp, truyền dạy miễn phí cho lớp trẻ, trao truyền không chỉ kỹ năng diễn tấu mà còn cả tri thức văn hóa, phong tục, nghi lễ gắn với cồng chiêng. Chính sự kết nối tự nhiên giữa nghệ nhân và thế hệ kế cận đã tạo nên sức sống bền bỉ cho di sản.
Theo ông Nguyễn Hữu Chí, Phó Chủ tịch UBND phường Buôn Ma Thuột, chính quyền địa phương luôn xác định bảo tồn văn hóa truyền thống, trong đó có cồng chiêng và múa xoang, là nhiệm vụ lâu dài, cần được triển khai đồng bộ với sự tham gia của chính quyền, đơn vị chuyên môn và cộng đồng dân cư. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục duy trì, nhân rộng các mô hình truyền dạy, gắn với hoạt động văn hóa, giáo dục truyền thống và phát triển du lịch, qua đó góp phần giữ gìn và phát huy giá trị không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong điều kiện mới.
Cùng chung quan điểm đó, ông Trịnh Vũ Quang, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Buôn Ma Thuột cũng khẳng định: Việc chú trọng tạo điều kiện để nghệ nhân trực tiếp tham gia giảng dạy, đồng thời thu hút đông đảo thanh thiếu niên tham gia học tập. Qua quá trình triển khai cho thấy, nhiều em ngày càng yêu thích, chủ động luyện tập và tự hào hơn với bản sắc văn hóa dân tộc mình. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy di sản đang được tiếp nhận bằng sự hào hứng và trách nhiệm từ chính thế hệ trẻ.
Thực tế cho thấy, khi được học và thực hành ngay trong không gian cộng đồng, người trẻ không chỉ biết đánh chiêng, múa xoang mà còn hình thành ý thức gìn giữ văn hóa từ bên trong. Nhiều em sau lớp học đã mạnh dạn tham gia biểu diễn trong các hoạt động cộng đồng, tìm hiểu thêm về lễ hội, trang phục, nhạc cụ dân gian và các giá trị truyền thống gắn với buôn làng. Từ đó, văn hóa không chỉ tồn tại trong hồ sơ hay trên sân khấu, mà tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống thường ngày.
Việc bảo tồn di sản cồng chiêng tại địa phương hiện cũng có thêm nền tảng quan trọng từ chính sách hỗ trợ của tỉnh. Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Đắk Lắk quy định chính sách hỗ trợ bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng giai đoạn 2026 - 2030; tiếp đó, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 338/KH-UBND ngày 03/8/2026 để tổ chức triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh. Kế hoạch này nhấn mạnh các nhóm nhiệm vụ như truyền dạy, phục dựng nghi lễ, lễ hội, hỗ trợ duy trì các câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ, bảo tồn không gian thực hành di sản, kiểm kê, tư liệu hóa, số hóa dữ liệu và phát huy giá trị di sản gắn với du lịch cộng đồng.
Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương, trong đó có phường Buôn Ma Thuột, tiếp tục triển khai các hoạt động bảo tồn một cách bài bản, đúng đối tượng, công khai, minh bạch và phù hợp thực tiễn. Đặc biệt, các chính sách mới cũng đặt trọng tâm vào vai trò chủ thể của cộng đồng, tôn trọng phong tục, tập quán, yếu tố thiêng và quyền lợi hợp pháp của người nắm giữ di sản.
Nhiều lớp học đánh chiêng được đào tạo trên địa bàn, để văn hóa cồng chiêng không chỉ tồn tại trong hồ sơ hay trên sân khấu, mà tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống thường ngày.
Bên cạnh kết quả đạt được, công tác bảo tồn cồng chiêng vẫn còn không ít khó khăn. Sức hút của các loại hình giải trí hiện đại, sự thay đổi nhịp sống đô thị và khoảng cách thế hệ có thể khiến một bộ phận thanh thiếu niên ít quan tâm hơn đến văn hóa truyền thống. Vì vậy, cùng với việc duy trì lớp học trực tiếp, địa phương cần tiếp tục đổi mới cách truyền dạy, tăng cường truyền thông số, tư liệu hóa, xây dựng sản phẩm giới thiệu di sản gần gũi, hấp dẫn hơn với người trẻ.
Song song với đó, việc đưa cồng chiêng, múa xoang vào trường học, hoạt động ngoại khóa, ngày hội văn hóa dân tộc, liên hoan quần chúng và các mô hình du lịch cộng đồng cũng là hướng đi cần thiết. Khi di sản được đặt trong không gian sống thực, gắn với giáo dục, sinh hoạt cộng đồng và quảng bá hình ảnh địa phương, giá trị văn hóa sẽ được lan tỏa sâu rộng và bền vững hơn.
Bà Phạm Thị Hải Bình, Phó Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Buôn Ma Thuột nhấn mạnh: Có thể khẳng định, mỗi lớp truyền dạy được mở ra là thêm một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại; mỗi nghệ nhân kiên trì trao truyền là thêm một lần ngọn lửa văn hóa được tiếp sức; mỗi thanh thiếu niên biết đánh một nhịp chiêng, múa một vòng xoang là thêm một mạch nguồn bản sắc được gìn giữ. Giữa đô thị Buôn Ma Thuột đang đổi mới từng ngày, tiếng chiêng vẫn ngân vang, điệu xoang vẫn rộn ràng, như minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa Tây Nguyên.
Giữ lửa cồng chiêng, gìn giữ điệu xoang không chỉ là trách nhiệm của nghệ nhân hay cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Với sự quan tâm của tỉnh, sự vào cuộc của địa phương và tinh thần đồng lòng của người dân, di sản văn hóa cồng chiêng trên địa bàn phường Buôn Ma Thuột sẽ tiếp tục được bảo vệ, trao truyền và phát huy, để những thanh âm của đại ngàn mãi ngân vang trong đời sống hôm nay và mai sau./.
