Thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk sớm trở thành đô thị vùng Tây Nguyên.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa tổ chức hội nghị thảo luận, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù đối với TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Trong đó, dự thảo đề xuất thí điểm 05 chính sách đặc thù cho thành phố Buôn Ma Thuột.
.jpg)
Tổng quan Buôn Ma Thuột nhìn từ trên cao
Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là chủ trương của Trung ương để tạo điều kiện cho đô thị lớn nhất Tây Nguyên phát triển tương xứng với tiềm năng, thế mạnh, vị trí đối với cả vùng. Do đó, cần nghiên cứu bổ sung thêm một số chính sách cho toàn diện hơn, đầy đủ hơn cho TP. Buôn Ma Thuột phát triển mạnh mẽ hơn sau khi Nghị quyết này đi vào cuộc sống".
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội thí điểm 05 chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội như: Về mức dư nợ vay của tỉnh Đắk Lắk; Về định mức phân bổ chi thường xuyên; Về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột; Về quản lý quy hoạch; Về ưu đãi đối với chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt.
Cụ thể, về mức dư nợ vay(1): Tỉnh Đắk Lắk được vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các nguồn tài chính khác trong nước và từ nguồn vay nước ngoài của Chính phủ vay về cho Tinh vay lại với tổng mức dư nợ vay không vượt quá 40% số thu ngân sách Tỉnh được hưởng theo phân cấp. Phần dư nợ tăng thêm so với quy định của Luật Ngân sách nhà nước được dành toàn bộ để đầu tư các dự án trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột. Tổng mức vay và bội chi ngân sách Tinh hằng năm do Quốc hội quyết định theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
Về định mức phân bổ chi thường xuyên(2): Tỉnh Đắk Lắk được phân bổ thêm 45% theo tỷ lệ phần trăm (%) định mức chi thường xuyên tính theo định mức dân số đối với dân số thuộc thành phố Buôn Ma Thuột theo các nguyên tắc, tiêu chí tính dự toán chi thường xuyên năm 2022 cho dự toán chi thường xuyên năm 2023 và trong thời gian thực hiện Nghị quyết này. Số chi tăng thêm nêu trên được bố trí chi cho các nhiệm vụ chi được phân cấp của thành phố Buôn Ma Thuột.
Về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột(3): Dự án đầu tư thuộc các ngành, nghề, lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, sản xuất, chế biến và cung ứng dịch vụ, xuất khẩu nông sản; du lịch; y tế, giáo dục và đào tạo (trừ các dự án được hưởng ưu đãi đầu tư theo các chính sách xã hội hóa); sản xuất các sản phẩm tiết kiệm năng lượng; sản xuất, kinh doanh sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ của doanh nghiệp khoa học và công nghệ; đầu tư kinh doanh trung tâm logistics, cảng cạn, kho hàng hóa tại Thành phố Buôn Ma Thuột được hưởng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong thời gian 15 năm, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 04 năm và giảm 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong 09 năm tiếp theo. Thời gian bắt đầu hưởng ưu đãi, điều kiện áp dụng ưu đãi thuế, thu nhập được hưởng ưu đãi quy định tại điểm này thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.
Về quản lý quy hoạch(4): Trên cơ sở đồ án quy hoạch xây dựng khu chức năng, quy hoạch đô thị thành phố Buôn Ma Thuột được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thủ tướng Chính phủ quyết định việc phân cấp cho Ủy ban nhân dân Tỉnh Đắk Lắk thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung xây dựng khu chức năng, điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung đô thị của thành phố Buôn Ma Thuột theo trình tự, thủ tục do Thủ tướng Chính phủ quy định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.
Về ưu đãi đối với chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt: (5) Chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt làm việc tại thành phố Buôn Ma Thuột trong thời gian thực hiện Nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời gian 05 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công và thu nhập từ công việc phát sinh tại thành phố Buôn Ma Thuột.
Những con đường xanh trong lòng thành phố
Qua 10 năm thực hiện Kết luận số 60-KL/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. TP.Buôn Ma Thuột đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong giai đoạn 2010-2020 tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Thành phố đạt hơn 96.000 tỷ đồng. Tăng trưởng kinh tế khá, đạt mức bình quân đạt 9,38%, trong đó: tăng trưởng ngành công nghiệp - xây dựng đạt 9,98%; dịch vụ đạt 10,55%; nông - lâm - thủy sản đạt 2,99%. Quy mô nền kinh tế năm 2020 đạt hơn 22.100 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2010.
Cơ cấu kinh tế của Thành phố chuyển dịch theo hướng dịch vụ, công nghiệp - xây dựng. Tổng thu ngân sách Nhà nước của Thành phố giai đoạn 2010-2020 là 14.651 tỷ đồng, chiếm 28,7% tổng thu của Tỉnh, năm 2020 trên 3.400 tỷ đồng, trong đó phân cấp thành phố thu là 2.444 tỷ đồng, tăng 3,31 lần so với năm 2009; Thu nhập của người dân ngày càng nâng cao, GRDP bình quân đầu người tính đến năm 2020 đạt 83 triệu đồng/năm, cao gấp 1,3 lần mức bình quân cả nước và tăng 3,17 lần so với năm 2009; tổng diện tích quy hoạch phân khu trên địa bàn là 10.170 ha, trong đó khu vực nội thành có quy hoạch phân khu là 9.406 ha, chiếm 92,67%, diện tích lập quy hoạch phân khu tăng gấp 2,8 lần so với giai đoạn trước; tỷ lệ hộ nghèo giảm 3.181 hộ, còn 490 hộ nghèo chiếm 0,56% tổng số hộ dân; 8/8 xã đã hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới…
Cũng trong giai đoạn này, trên địa bàn Thành phố có 57 dự án phát triển đô thị được phê duyệt với tổng diện tích hơn 608 ha, đến nay có 34 dự án vốn ngân sách và 04 dự án vốn của doanh nghiệp đã và đang triển khai với diện tích 427 ha.
Các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông, du lịch, giáo dục, y tế… đều có bước phát triển vượt bậc, không chỉ tạo cho Buôn Ma Thuột ngày càng khang trang, hiện đại, bước đầu thể hiện được vai trò đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên tạo sự lan tỏa, tác động đến sự phát triển của các tỉnh trong khu vực...
Thành phố đang gấp rút chỉnh trang đô thị, từng bước phát triển ngày càng khang trang, hiện đại
Có thể nói, sau 10 năm thực hiện Kết luận số 60-KL/TW ngày 27/11/2009 của Bộ Chính trị, Thành phố Buôn Ma Thuột đã đạt được một số mục tiêu đề ra và có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, từng bước khẳng định vai trò đô thị trung tâm của vùng Tây Nguyên với mức tăng trưởng tương đối nhanh, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, thu ngân sách tăng khá dẫn đến sự gia tăng của quy mô nền kinh tế. TP.Buôn Ma Thuột đã trở thành đô thị loại I trực thuộc tỉnh Đắc Lắk với nhiều chỉ tiêu đạt và vượt các tiêu chí đặt ra, cùng với các đô thị khác như Đà Lạt, Pleiku, Kon Tum, Gia Nghĩa trở thành chùm đô thị hạt nhân của vùng Tây Nguyên.
Ðể Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên trong giai đoạn mới, ngày 16/12/2019, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 67-KL/TW“về xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Kết luận định hướng phát triển thành phố Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên trên cơ sở khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế của Thành phố, nhất là tài nguyên thiên nhiên, các giá trị văn hóa, lịch sử, địa lý; tiếp tục duy trì tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp phần mềm, năng lượng sạch; phát triển dịch vụ, du lịch theo hướng xanh, sinh thái, thông minh và bản sắc riêng vùng Tây Nguyên; phát triển nông nghiệp đô thị, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao; chú trọng ứng dụng khoa học và công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…
Chính phủ ban hành Nghị quyết số 103/NQ-CP, ngày 09/7/2020 “về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận 67 của Bộ Chính trị” cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Trung ương đối với việc xây dựng và phát triển thành phố Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên.
Định hướng phát triển Thành phố Buôn Ma Thuột đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị đã đề ra mục tiêu: “Xây dựng và phát triển Thành phố Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên trên cơ sở khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế của Thành phố, nhất là tài nguyên thiên nhiên, các giá trị văn hóa, lịch sử, vị trí địa lý trung tâm vùng, tam giác Lào - Việt Nam - Campuchia. Tiếp tục duy trì tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp phần mềm, năng lượng sạch; phát triển dịch vụ, du lịch theo hướng xanh, sinh thái, thông minh và bản sắc riêng vùng Tây Nguyên; phát triển nông nghiệp đô thị, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao; chú trọng ứng dụng khoa học và công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”.
Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương: "Tăng cường phân cấp quản lý cho thành phố xứng tầm với đô thị trung tâm của Vùng… Tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi để thu hút đa dạng và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư từ mọi thành phần kinh tế (cả trong nước và ngoài nước) trên cơ sở nghiên cứu, đề xuất một số cơ chế chính sách mới, đặc thù, phù hợp với đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội hội riêng có của Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk và vùng Tây Nguyên để tạo đột phá đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư vào phát triển kinh tế - xã hội thành phố, nhất là các nhà đầu tư lớn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và các ngành kinh tế mũi nhọn, có lợi thế" và giao "Ban cán sự đảng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan phối phợp với Tỉnh ủy Đắk Lắk sớm xây dựng trình Quốc hội đề án cho phép thành phố Buôn Ma Thuột thực hiện thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, bảo đảm tính thống nhất, tương quan, tương đồng với các thành phố lớn khác trong cả nước".
Tại hội nghị sáng ngày 24/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm cho ý kiến dự thảo nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Y Thanh Hà Niê Kđăm, nguyên Bí thư Thành ủy TP. Buôn Ma Thuột bày tỏ phấn khởi khi Trung ương và Quốc hội đang cụ thể hoá để các chính sách đi vào thực tiễn, có chính sách ưu đãi này thành phố sẽ định hình về không gian phát triển cho địa phương, thu hút thêm doanh nghiệp đến đầu tư, kinh doanh. Ông Hà đề nghị, sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết, TP. Buôn Ma Thuột cần phát huy được lợi thế là đô thị sinh thái, phát huy bản sắc gắn với giá trị văn hoá các dân tộc Tây Nguyên để thu hút nhà đầu tư, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.
Đại lộ Đông Tây khi hoàn thành sẽ rút ngắn quãng đường từ trung tâm ra cảng hàng không Buôn Ma Thuột
Xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên với tiêu chí đô thị xanh, sinh thái, bản sắc và thông minh gắn kết chặt chẽ giữa đô thị hóa và xây dựng nông thôn mới. Khai thác hiệu quả lợi thế cảnh quan thiên nhiên, sinh thái, giá trị văn hóa, tạo hình ảnh đô thị có bản sắc riêng. Phát triển mạnh các thành phần kinh tế để tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các ngành kinh tế mũi nhọn. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, đảm bảo môi trường, tiếp tục đầu tư xây dựng nông thôn mới theo tiêu chí nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Tập trung nguồn lực để xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên về kinh tế, giáo dục, y tế…
Nguồn lực và cơ chế luôn là tiền đề quan trọng để phát triển. Chính vì vậy các cấp, các ngành của Thành phố cần phải khẩn trương xác định rõ nguồn lực cho từng chương trình, dự án, từng cơ chế, chính sách (ngân sách Nhà nước, xã hội hóa, huy động các thành phần kinh tế tham gia bằng nhiều hình thức phù hợp, vốn trong nước, vốn nước ngoài...) và đăng ký cụ thể vào kế hoạch hằng năm, giai đoạn 5 năm, 10 năm. Cùng với sự nỗ lực phấn đấu, chủ động, quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và tinh thần đồng sức, đồng lòng của các tầng lớp Nhân dân, Thành phố Buôn Ma Thuột sẽ vươn mình, bứt phá để sớm thực sự xứng đáng là đô thị trung tâm vùngTây Nguyên.
Cũng tại phiên họp ngày 24/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đã kết luận: “Tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Buôn Ma Thuột để đảm bảo tính thuyết phục của hồ sơ trình Quốc hội, đề nghị Chính phủ bổ sung báo cáo đánh giá việc triển khai Kết luận 67 của Bộ Chính trị, trong đó thể hiện rõ ngoài các chính sách trong dự thảo nghị quyết, Chính phủ, tỉnh Đắk Lắk và thành phố Buôn Ma Thuột đang và sẽ triển khai nhiều chính sách theo thẩm quyền để phát triển thành phố Buôn Ma Thuột. Chính sách cần hướng tới các mục tiêu như Kết luận 67 của Bộ Chính trị, tạo bước đột phá, thực sự là nhân tố thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Tây Nguyên; Thống nhất đề nghị của Chính phủ, đề nghị Quốc hội cho phép tỉnh Đắk Lắk và thành phố Buôn Ma Thuột được thí điểm áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù; Thường vụ Quốc hội thống nhất bổ sung Chương trình xây dựng pháp luật đối với nghị quyết, đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết gửi Quốc hội và Ủy ban Tài chính, Ngân sách thẩm tra chính thức trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XV./.
Hương Giang
